مدیریت بحران


مقدمه
تنها چیزی که امروزه در دنیای کسب و کار روشن و مشخص است این است که مدیران باید برای عدم اطمینان آماده باشند .
بحرانها، رویدادهای ناگواری هستند که می توانند باعث افول سازمانها شوند. در مواقع بحرانی خودشیفتگی و رضایتمندی از خود، نمی تواند مدیران را در تصمیم گیری اثربخش یاری کند ، بلکه تنها آنها را آشفته خواهد ساخت. مدیرانی که در شناسایی بحران کوتاهی می کنند وهیچ برنامه ریزی برای آن ندارند ، در هنگام بحران دچار گرفتاری های شدیدی خواهند شد.
تعریف مدیریت بحران
مدیریت بحران موثر، نیازمند یک رویکرد منظم و نظام مند است که مبتنی برهوشیاری وحساسیت مدیریتی و یک درک خوب از اهمیت برنامه ریزی دقیق و امادگی سازمانی است.
تقریبا به تعداد فرهنگ های لغت برای بحران تعریف وجود دارد، از جمله :
• وضعیتی که به یک مرحله فوق العاده رسیده است .
• یک لحظه تعیین کننده .....
• نقطه برگشتی برای بهتر تا بدتر شدن وضعیت
• مقطع حیاتی درسازمان و .....

انواع بحران
بحران ها دارای انواعی هستند نظیر؛


• بحران مزمن :
وضعیتی که می تواند ماه ها و حتی گاهی سالها طول بکشد و هر کسی را که در این پروسه قرار دارد از میان بردارد. بحران هر چه بیشتر طول بکشد تغییر دادن توالی رویدادها نیز مشکل تر می شود .
• بحران حاد :
وضعیت بحران حاد، چیزی است که بسیاری از مردم در هنگام فکر کردن به بحران در ذهن دارند ، خسارات وارد شده است وچاره ای وجود ندارد.

موقعیت هایی که اجرای برنامه بحران را ضرورت می بخشد؛
• فوت یکی از مدیران
• نا ارامی های شهری
• سوانح
• بلایای طبیعی

ویژگی های مشترک بحران ها
• نیاز به تصمیم گیری بدیع دارند.
• عدم واکنش سریع معمولا پیامد نا مطلوب دارد.
• راه حل ها محدود هستند.
• زمان به نفع تصمیم گیران نیست.
• تصمیمات غلط ، عواقب وخیم دارند.
. شدت گرفتن غیر منتظره رویدادها وضعیت بحرانی را تشدید میکند.
.
به گفته چارلزهرمان در چنین وضعیتی سه عامل نقش زیادی دارند:
• اینکه وضعی که پیش امده منافع خود، گروه و سازمان را تا چه حد مورد تهدید قرار داده است؟
• زمان لازم برای عکس العمل چقدر است( فرصت )؟
• برای سازمان تا چه حد غیر منتظره بوده است( غافلگیری )؟

وقتی که مدیران با یک وضعیت بحرانی روبه رو می شوند ، شناخت صحیح مسئله وارائه راه حل مناسب در زمان معین می تواند فرصت هایی را برای سازمان به وجود اورد.

روانشناسی برخورد با بحران
در هنگام بروزبحران، حفظ روحیه وتعادل رفتاروعدم دستپاچگی ازاهمیت بالایی برخوردار است واینکه اقداماتی نظیر حرکت های زیر در دستور قرارگیرد:
• تصمیمات فوری
• شناسایی افراد
• تمرکزبر موضوع
• حداکثرکردن انرژی
• خود کنترلی و عدم بهم ریختگی
• برخورد با تضادها و قدرت اداره انها

حالت های مختلف بحران
بحران ها اشکال و حالت های گوناگونی دارند. مهم ترین حالت های بحرانی عبارتند از:
• وضعیت کاملا بحرانی
• وضعیت نوظهور
• وضعیت کند و ارام
• وضعیت تصادفی
• وضعیت انعکاسی
• بحران تعمقی
• وضعیت عادی و روزمره
. وضعیت اداری و اجرایی
پارادایم در بحران
پارادایم، الگو، مدل، نمونه است، پارادایم یکسری از قوانین و مقررات مکتوب و نا مکتوب است که محدودیت ها را تعریف می کند و مشخص می نماید که در محدودیت ها ودرمسیر آینده نگری، چگونه عمل کنیم تا موفق شویم. پیتر دراکر معتقد است که یکی از مهم ترین مهارت های مدیران در دوران آشوب و بی نظمی، اینده نگری است که دو صورت دارد:
• محتوایی ( اینده چه چیزی است ؟ )
• فرایندی ( چگونگی استفاده ازاین چه چیزها ) .

مدیریت بحران
درهنگام بحران به علت آشفتگی، ذهن درست کار نمی کند و تعقل صورت نمی پذیرد، بنابراین احتمال اشتباه بسیار زیاد است و رفتار های نامناسبی بروز می کند که ممکن است باعث تشدید بحران شود. حفظ خویشتن داری و آرامش در تسلط بر اوضاع به هنگام بحران، نقش مهمی دارد. به این علت مدیریت بحران کاری است مشکل که به شجاعت و سرعت عمل نیاز دارد.

نکاتی در مورد مدیریت بحران
ادبیات مدیریت بحران بسیار گسترده است واز مواردی چون جنگ و جنگ گریزی تا مدیریت فجایع طبیعی و بشری را در بر می گیرد. شرایط بحرانی می تواند به شکل های مختلف بروز کند و از تغییر و تحولات گوناگونی ناشی شود. هدف اصلی مدیریت بحران دستیابی به راه حلی رضایت بخش برای برطرف کردن شرایط غیر عادی، به طریقی است که منافع و ارزش های اساسی حفظ و تامین شود. تعجب و غافلگیری ، نخستین عامل مخرب در بسیاری از بحران ها است.
به تجربه ثابت شده است که برای دست بکار شدن و پاسخ گفتن، فقط یک روز وقت است. این 24ساعت ساعت تعیین کننده می باشند، دراین مدت اذهان عمومی خیلی سریع شکل می گیرند و زمانی هم که شکل گرفت، تغییر آن بسیارمشکل است .

واکنش های روانی در بحران
چگونگی واکنش مردم زمانی که ناگهان با یک وضعیت بحرانی رو به رو می شوند نیز معمولا بسیار مشابه است . معمول ترین واکنش ها عبارتند از :
1- ناباوری 4- کوته نظری
2- قبول شکست 5- مقصر دانستن این وآن
3- وحشت زدگی 6- جریحه دار شدن احساسات

گروه بررسی بحران
وضعیت بحران همانند یک میدان نبرد است . در این میدان به یک مرکز کنترل نیاز است که مرکب ازافرادی است که قوه تمیزخوبی داشته ودارای ویژگی انجام تصمیم گیری و برقراری ارتباط اثربخش با دیگران می باشند.
یک گروه بررسی بحران می تواند ابزار بسیار خوبی برای این کار باشد. به ویژه زمانی که مشکلات، تمام مرزهای کارکردی و سازمانی را در بر گرفته باشد. معمولا بهترین افراد این گروه مدیران بلند پایه هستند.
ویژگی های اعضای تیم بحران
ویژگی های اعضای تیم بحران مهم است :
• قدرت تفکر صحیح
• داشتن بنیه قوی
• انعطاف پذیری
• آماد گی برای پذیرش اطلاعات
• آگاهی ازمنابع جمع آوری اطلاعات

برنامه ریزی برای کنترل عواقب بحران
عواقب بحران باید همواره مد نظرباشد وبرای کنترل عواقب بحران برنامه ریزی شود.در این مسیر مناسب است که با ارزیابی مداوم کوشش ها،استراتژی مدیریت پس از بحران مد نظر قرارگیرد و ضمن گسترس انعطاف ونگرش منطقی، برنامه ریزی بلندمدت مدنظرباشد. براین اساس بهتراست سالی یکبار برنامه هامرور شوند. چرا که موقعیت ها فرق می کند ومشکلات تغییر می یابد .
بنابراین برنامه بحران را هر چند وقت یکبار باید مرور کرد و آن را مطابق با استاندارد های روز در آورد و به طور واقع بینانه اهداف مشترک بین مردم و سازمان را ارزیابی نمود.
پایان


اول    قبل    بعد    آخر