خود را آماده کنیم

بشر امروزدر پرتو جهانی شدن، نيازمند ديدگاهي دورانديش در جهت بهره ‏وري بهتر از سرزمين مشترك و ايجاد صلحي پايدار و زندگي جمعی و مسالمت‏آميز است . در اين ميان، هر تمدن و فرهنگي مي‏كوشد تا با تكيه بر ديدگاه خود، ضمن تاييد ماهيت جهاني، آرمانهاي مقدس و باارزش خود را پي بگيرد. ارزشها، هنجارها و اصول هر ملتي با « حقوق برابر» و با اتكاء بر « عدالت جمعي » مي‏تواند جنبه‏هاي نژادي، ديني و قومي هر جامعه را تضمين نمايد و همكاريهاي صلح‏جويانه، جايگزين ستيزه ‏جويي‏هاي برتري -طلبانه شود.
تحقق عدالت اجتماعي و اقتصادي در جهان پررقابت امروزي، در گرو تدابير، فرايندها و خط مشي‏هاي ملي كشورها و صاحب سهم شدن هر يك در « موقعيت‏هاي بهره ‏وري » است.
پديدار شدن مردمسالاري پرشتاب در جامعه جهاني و ظهور « قدرتهاي مردمي » تا اندازه زيادي به گسترش دانش و چرخش اطلاعات در ميان ملل گوناگون بستگي دارد و برای هیچ ملتی گریزی نمانده است.
گستردگي رسانه‏هاي جمعي، و دسترسي بي‏سابقه مردمان جهان به اطلاعات و مشاركت در توزيع داده ها، زمينه‏هاي رشد حقوق بشر و حمايت از فرصت‏هاي ملت‏ها را گوشزد مي‏نمايد. در اين شرايط، بشر دچار تغيير الگوي اندیشه شده و همراه با تفاهم فزاينده‏اي كه در سطح جهاني بوجود آمده است، در این كره خاكي با منابع و ذخاير محدود، به رقابت مشغول است.
اين تفكر نو كه حاصل « مجاورت جهاني » و « خودآگاهي سياره‏اي » است، خطر جنگ جهاني، ظهور سلاحهاي جديد و تحميل ظلم و ستم و گسترش انحطاط اخلاقي را منتفي نكرده است، اما همه می کوشند که زندگی و رقابت را اقتصادی و به صرفه نمایند.
بنابراين دسترسي به هر توافق و سازشي در سطح جهاني، مستلزم تعيين جايگاه و نقش كشورهاست، تا قادر شوند از حقوق اساسي خود حمايت كرده و از حاشيه‏نشيني خلاصي يابند.
البته در جهان امروز، دستيابي به اطلاعات، نيازمند تقويت « زيرساخت‏هاي ملي اطلاعاتي » است تا اتصال به « شبكه‏هاي اطلاعات جهاني » مقدور شود. لذا حق دانستن و مشاركت در تصميم‏گيري براي جوامع، متاثر از ميزان حضور آنان در « جريان فرامرزي داده‏ها » و چگونگي « مبادله الكترونيكي داده‏ها » است.
پويايي فزاينده، ارتباطات گسترده و تجارت روزافزون، بهمراه تحولات تكنولوژيكي، فرصت‏هاي جديد را فراروي كشورها قرار داده است تا با مشاركت در اين تجربه جديد، از دستاوردها و يافته‏هاي ديگران بهره ‏مند شوند.
شرط اصلي و اساسي بهره ‏وري از اطلاعات در گردش و مشاركت در ارتباطات تقويت شده و توزيع متوازن اطلاعات، تقويت رسانه‏هاي ارتباط جمعي و امكان رقابت شرافتمندانه در جمع‏آوري و « توزيع اطلاعات مسئولانه » است.
بر اين اساس، حضور جدي در « شبكه مجازي اطلاعات جهاني » امري اجتناب‏ناپذير و قطعي است. در صورت پذيرش اين امر مهم، بايد در چارچوب تئوريهاي موجود مديريت و با استفاده از تلاشهاي نظريه‏پردازان اطلاعات و ارتباطات، شكل و مدل مناسب « حضور موثر» و « رقابت مفيد» را تعيين نمود.
در دنياي تازه‏ يي كه رخ نموده است، بسياري از سازمانها، از جمله شبكه‏هاي خبري و رسانه‏اي با توجه به واقعيت‏ها و محيطهاي پرتلاطم پيراموني، در عرصه‏هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي دچار تحول جدي شده‏اند. بسياري از سنت‏ها و فرهنگهاي حاكم جابه‏جا شده و مديران سازمانها در معرض شتاب و رخدادهاي نامعلوم و گسترده‏تر قرار گرفته‏اند. سرعت فزاينده تحولات جهاني هر روزه مديران، از جمله مديران رسانه‏ها را با شرايط و محدوديت‏هاي جديدي روبه‏ رو مي‏سازد. در چنين شرايطي سازمانها از اشكال قديمي و سنتي و حقيقي به حالت‏هاي خودكار و نيمه حقيقي و سپس شبكه‏هاي خانگي، الكترونيكي و غيرحقيقي تبديل شده‏اند و بسياري از كارها در يك شبكه مجازي و غير حقيقي صورت مي‏گيرند.
بنابراين، در اين واقعيت نو پديد ، ديگر هيچ مزيت رقابتي بلندمدتي براي هيچ كشور، صنعت يا شركتي وجود نخواهد داشت و سرمايه و فن‏آوري، بدون هوشمندی اطلاعاتی، نمي‏تواند ناموزوني‏هاي رقابتي را جبران كند.
براي رسيدن به رقابتي موثر،‌بايد به دنبال « مزيت‏هاي تطبيقي» رفت و با دانش‏پذيري‏هاي نو و يافتن مدلها و شيوه‏هاي جديد، وضعيت برتر رقابتي خود را در عرصه جهاني تداوم بخشيد.
بديهي است در جهاني كه دانش به طور مداوم دگرگون مي‏شود، انعطاف سازمانها، جابجايي‏هاي سريع و يافتن راهكارهاي نو، مي‏تواند سرنوشت سازمانها را روشن نمايد.
در عرصه خبري و اطلاع‏رساني، رقابت بسيار متراكم و پيچيده است،‌ زيرا « نيازهاي اطلاعاتي » به سرعت در حال دگرگون شدن است و نظام اطلاع ‏رساني قادر به تامين اين نيازها نيست.
هر راهبرد موثر، به گونه‏اي فزاينده به رخدادها و شرايط بيروني و محيط سازمانها وابسته شده و در كشاكش تغييرهاي جهاني،‌ رقابت اطلاعاتي، نيازمند يافتن مدلها و روشهاي دقيق گردآوري و تحليل اطلاعات مورد نياز است.
بر این اساس ، معناي سازمان در عهد معاصر، دستخوش تغيير شده و همه براي رقابت بهتر در جست ‏وجوي تصميم صحيح، الگوي مناسب و سازمان شايسته و پويا هستند. شايد ديگر، سازمان برتر و شايسته نتوان يافت و بايد الگوها را در رقابت فشرده ، بدست تيم‏هاي امروزي سپرد.
امروزه همه سازمانها در كشاكش رقابت و چالش‏هاي اطلاعاتي، درگير هستند و جهان اطلاعات به سوي مجازي شدن ارتباطات پيش مي‏رود.
در اين چالش رقابتي بزرگ، اگرهر مطبوعه و رسانه ای حضور تعريف ‏شده‏اي نداشته باشد، حاشيه ‏نشين شده و از ميان خواهد رفت.
بنابراين، براي ايجاد موقعيت مناسب، گرفتن سهمي درخور از « بازار جهاني اطلاعات » و رقابت بر سر بهره ‏برداري از منابع جهاني گردش اطلاعات، ضروري است قواعد اين رقابت و جايابي را فرا بگيريم و در عمل از آن استفاده كنيم ، آیا چنین خواهیم کرد؟!

دکتر فریدون وردی نژاد